Ένας από τους γραφικότερους πλανόδιους επαγγελματίες της παλαιότερης εποχής ήταν ο σαλεπιτζής. Στην τούρκικη γλώσσα salep σημαίνει σαλέπι και salepci o παρασκευαστής και πωλητής του ποτού, ο σαλεπιτζής.

Το σαλέπι είναι σκόνη από αποξηραμένους βολβούς διαφόρων ορχεοειδών. Η σκόνη βράζεται με ζάχαρη ή μέλι και αρωματίζεται με πιπερόριζα. Το ομώνυμο ποτό είναι θρεπτικό λόγω του αμύλου και της γόμας που περιέχει καθώς και θερμαντικό λόγω της παχύρρευστης μορφής του.

Το στέκι του ο σαλεπιτζής το διάλεγε με βάση τις περιοχές που σύχναζαν οι ξενύχτηδες και εκείνοι που άρχιζαν τη δουλειά τους αξημέρωτα (οικοδόμοι, εργάτες κλπ).

Πριν από πολλά χρόνια, όταν τύχαινε κάποιοι να ξενυχτήσουν, κατέβαιναν στην Πλατεία Ομονοίας για να αγοράσουν την εφημερίδα της επομένης ημέρας (πάντα τις έβρισκες πρώτα στα περίπτερα του κέντρου) και μετά αναζητούσαν τον σαλεπιτζή για ένα ρόφημα που θα τους βοήθαγε να ξεχάσουν την παγωνιά της νύχτας.

Εκεί στο στέκι του, όση ώρα αυτός ετοίμαζε το ζεστό ρόφημα, δημιουργούσε ένα κλίμα ευθυμίας αλλά και αντιπαραθέσεων, προκαλώντας τους πελάτες που περίμεναν μέσα στην παγωνιά, και θίγοντας θέματα που αφορούσαν την πολιτική επικαιρότητα, την καθημερινότητα και οτιδήποτε ήταν ικανό να “ανάψει τα αίματα. Έτσι οι θαμώνες ζεσταίνονταν έως ότου εκείνος ολοκληρώσει την παρασκευή του θαυματουργού ροφήματος.

Ο σαλεπιτζής ήταν από τους γραφικούς τύπους. Ντυμένος στα άσπρα, φορούσε έναν ψηλό σκούφο όπως αυτός του μάγειρα, τα σκεύη που χρησιμοποιούσε ήταν μπρούτζινα, πολύπλοκα αλλά συνήθως καλογυαλισμένα και πεντακάθαρα. Τα μετέφερε κρεμασμένα από τους ώμους του στα άκρα ενός ξύλινου κομματιού.

Σαλεπιτζής στη Θεσσαλονίκη

Το επάγγελμα του σαλεπιτζή είναι ένα από τα επαγγέλματα που εξαφανίζονται. Όμως θα λέγαμε πως τα στέκια που δημιουργούνταν με την παρουσία του αποτέλεσαν ένα είδος πρώιμου/πρόχειρου υπαίθριου “καφενείου” όπου οι θαμώνες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για την επικαιρότητα αλλά και να ανταλλάξουν τις απόψεις τους…

Υπάρχουν και σήμερα κάποιοι σαλεπιτζήδες, τους οποίους μπορείτε να εντοπίσετε ακόμα και στο κέντρο της Αθήνας. Όμως, η αλήθεια είναι ότι αν εξαιρέσεις το προϊόν τους, δεν θυμίζουν σε τίποτα τους παραδοσιακούς σαλεπιτζήδες…

Ένα όμορφο βίντεο που το βρήκα στη σελίδα kirakatina.gr με στιγμές απο τις διακοπές που έκαναν διάφοροι άνθρωποι το έτος 1966.
Προσωπικά μου θυμίζει πολύ ταινία του παλιού ελληνικού κινηματογράφου…

Video

Είναι γνωστό για τους κατοίκους του Ναυπλίου το εστιατόριο ” Ελλάς” με τη γοητευτική ιστορία του.

Εκείνο που ίσως δεν γνωρίζουν (οι νεότεροι περισσότερο) είναι πως τις δεκαετίες 60 -70 έζησε μεγάλες δόξες, καθώς από τα τραπέζια του πέρασαν μεταξύ άλλων, ο Ωνάσης, ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, ο Αλέν Ντελόν, η Ρόμι Σνάιντερ ακόμη και ο άτακτος Μικ Τζάγκερ.

Το “Καμάρι” Κ.Κουτσουμπός με τον Μικ Τζάγκερ και τη “θεά” Μπιάνκα

Η Μπιάνκα πίνει ούζο, προσέξτε την καρέκλα που κάθεται ο Τζάκερ, ιδίως την απέναντι κενή. Μόνο γι΄αυτές τις λεπτομέρειες είναι συλλεκτική.

Τέτοιες προσωπικότητες φιλοξένησε στα τραπέζια του εστιατορίου του, ο αείμνηστος Κ. Κουτσουμπός. Στις ιστορικές φωτογραφίες ο Μικ Τζάγκερ με τη καλλονή πρώτη του γυναίκα από την Νικαράγουα, Μπιάνκα ντε Μασίας που παντρεύτηκαν το 1971 και απέκτησαν μία κόρη την Τζέιντ.

Τις φωτογραφίες ανάρτησε ο prefadoros και ανήκουν στην φωτογραφική συλλογή του Νίκου Λιανού

Και μπορεί το μπουζούκι να έφτασε στα κορυφαία σολιστικά και δεξιοτεχνικά του επίπεδα τις δεκαετίες ’50 και ’60 – εδώ σημειώστε τα δύο μεγάλα ονόματα των Μανώλη Χιώτη και Δημήτρη Στεργίου ή Μπέμπη -, σήμερα όμως που η έρευνα μοιάζει να απομακρύνεται από αυθαίρετα συμπεράσματα και βαθαίνει μεθοδολογικά, έχει αξία να φωτιστεί η πρώιμη φάση του μπουζουκιού και ειδικά οι αρχικές, θρυλικές ηχογραφήσεις του, που για πρώτη φορά με την έκδοση του Κουρούση παραδίδονται στο κοινό.

Μεταξύ τους έξι έως τώρα ανέκδοτες ηχογραφήσεις του Καραπιπέρη, δύο του Χιώτη Παναγιώτη Τσόρου και δύο του Κωνσταντίνου Κοκοτή, που το μοναδικό αντίτυπο του δίσκου 78 στροφών ο οποίος τις αποτύπωσε βρίσκεται στα χέρια του Κουρούση.

Αύγουστος 1935. Με την σπαρταριστή πένα του Αλέκου Σακελλάριου παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα στην κοσμική παραλία.

«– Ιψήθηκα! φωνάζει η κώνα-Βικτώρια. Καλέ, εμείς τσι Σμύρνη δεν είχαμε νοιώσει τέτοιες κάψες… – Αμάν! ωρύεται ο κυρ-Αγαθοκλής, τι είναι αυτό, βρε αδερφέ; Καήκαμε! »Ωχ, αποδώ, βαχ αποκεί… Και με το δίκηο τους. Δεν είναι ζέστη αυτή, είναι φούρνος, κόλασις, καμίνι…  »Τ’ ακρογιάλια του Σαρωνικού είναι στις δόξες τους. Όλος ο κόσμος εκεί μαζεύεται… Όχι βέβαια τόσο για δροσιά. Ναι, μη σας φαίνεται παράξενο.

Αν ο κ. Ανεξίμανδρος πάη για να δροσισθή, η δις Λιλή πάει για να δείξη το μαγιώ της (τελευταίο μοντέλο, βλέπεις!). Η δις Σουζού πάει για να δείξη αυτά που ακριβώς προσπαθεί –πλην όμως ματαίως!- να κρύψη το φουκαριάρικο το μαγιώ. Η Λουλού πάει για γαμπρό, ο γαμπρός για προίκα και ούτω κάθ’ εξής.   »Η εκκίνησις, το Σαββατόβραδο, γίνεται πανηγυρικώς. Κάθε μέσον συγκοινωνίας επιστρατεύεται.

»Η κυρά Βικτώρια, τη βοηθεία της θυγατρός της, Μαρίτσας, φορτώνει το κάρρο που θα τους φέρη εκ Ποδονυφτίου εις Γλυφάς! – Καλέ Μαρίτσααα! – Κεσκ βουβουλέ, μαμά; – Καλέ, επήρες το καρπούζι; – Βουίς.  – Βουή στ’ αυτιά σου, μωρή σακαφιόρα, δεν το είδγες που είναι στη μεγάλη την κόφα;  »Στη Γλυφάδα όμως τα πράμματα αλλάζουν. »

Το κάρρο αράζει σε μια απόκρυφη γωνιά, ώστε να μην είναι ορατόν διά γυμνού οφθαλμού. Η Μαρίτσα γίνεται Μαρί. Μαγιό “ντερνιέρ κρι”, όπως λέει. Εκτός αυτού, διά συχνών ηλιοθεραπειών στην ταράτσα του σπιτιού της, έχει αποκτήσει το πολυπόθητον Ζοζεφίνειον χρώμα. Άρα έχει όλα τα προσόντα που πρέπει να έχη μια “καθώς πρέπει” δεσποινίς στην Πλαζ. »Απομακρύνεται λίαν διακριτικώς από την βαρελοειδή μαμά της – που εκείνη την ώρα φτιάχνη τον κότσο της κι’ ετοιμάζεται να βουτήξη στη θάλασσα με το κόκκινο κομπιναιζόν της… γραμμή για τα μπαιν-μιξτ.»

Στην πλαζ, η Μαρί αποκτά θαυμαστάς. »Ακούει μάλιστα και τέσσερες εν όλω ντεκλαρασιόν, εκ των οποίων αι δύο εις την γαλλικήν παρακαλώ! »Η Μαρίτσα δίνει την καρδιά της και εις τους δύο που μεταχειρίσθηκαν την γαλλικήν. Αυτοί, πάλι, την μοιράζονται όπως θα μοιράζονταν και ένα αραποσίταρο. »Ο ένας ευγενέστατα ερωτά τη Μαρί:  – Μαμζέλ, βουλεβού ντε Μπακλαβού; »Τούθοπερ εις την γαλλικήν σημαίνει: – Γουστάρετε μπακλαβαδάκι; »Η Μαρί το γουστάρει. Διό και παραγγέλλεται. Και κει, στο Ζαχαροπλαστείο, αρχίζει εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτησις. – Κάθεστε “ισί” κοντά, μαμζέλ; – Ουί, έχω μια βίλλα εδώ παραπάνω.   – Α, τρε μπιεν… – Εσύ, “σερί”, πού κάθεσαι;

Τέρμα Πατησίων, αλλά έχω βλέπετε την κούρσα μου, η οποία με φέρνει στην πλαζ σε πέντε “μινουίτ”! – Είσθε τρε σαρμάν, αφού έχετε και κούρσα… »Ξαφνικά όμως, η κυρά-Βικτώρια, που είχε κυριολεκτικώς χάσει τα νερά της, βγαίνει απ’ τη θάλασσα –πέντε αναδυόμενες Αφροδίτες μαζί– με το κόκκινο κομπιναιζόν της κολλημένο εις τας επικινδύνους ανωφερείας και κατωφερείας του σώματός της. »Βλέπει το θυγάτριόν της εν μέσω των δύο νεαρών και μπήζει τις φωνές.

– Ιβί λωλάδες, ιβί! Καλέ συ, Μαρίτσα, λωλάθηκες; Καλέ, τι ξετσιπωσιές είν’ αυτές… Πού νομίζεις, μωρή, πως βρίσκεσαι; Στο φαρδύ του Αγίου Δημητρίου και σουλατσέρνεις; Πήγαινε, μωρή, στο κάρρο να προσέχης τα πράμματα…

»Οι δυο “τρε σικ” νεαροί, που δεν ήσαν παρά ο Μητσάρας ο μανάβης κι ο Τζιτζιφρίδας ο επιπλοποιός, ανταλλάσσουν βλέμματα γεμάτα απορίαν.

– Ρε συ, την τσούλα! Και μεις την νομίζαμε…

– Τουλάχιστον για βαρωνέσσα…

– Τι τα θες, ρε Τζιτζιφρίδα, το μαγιό κρύβει πολλά… πράμματα.

»Κι’ ο Τζιτζιφρίδας συμφωνεί…

»Αλλά δεν είναι μόνον αυτή η πλαζ που έχει κοσμικήν κίνησιν. Όλα τ’ ακρογιάλια απ’ την Καστέλλα μέχρι το Σούνιον είναι γεμάτα κόσμο.

»Ο καθ’ ένας ξεροψηνόμενος, ώσπερ κοκορέτσιον, Αθηναίος, αφίνει τα ρούχα του όπου τύχει και βουτάει στη θάλασσα.

» “Ιδού στάδιον δόξης λαμπρόν” για τους πορτοφολάδες, ρολόγια, δαχτυλίδια, πορτοφόλια, μα και κουστούμια ολόκληρα εξαφανίζονται.

– Ρε συ, πού πας το σακκάκι;

– Περίπατο… Μα γιατί ρωτάς, κύριος;

– Είναι δικό μου!…

– Σάμπως τόξερα; Βάζε άλλη φορά την κάρτα σου!»

(Περιοδικό Πάνθεον, Αύγουστος 1935, Αλέκος Σακελλάριος)