Take a fresh look at your lifestyle.

Η σχέση του ελληνικού κινηματογράφου με την Αντίσταση και τον Εμφύλιο

0 415
Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η εμπλοκή της Ελλάδας σε αυτόν, τόσο με τις πολεμικές συρράξεις αρχικά, όσο και με την Κατοχή και την Αντίσταση αλλά και τον Εμφύλιο, έχουν μεγάλο μερίδιο στη θεματολογία του Ελληνικού Κινηματογράφου.
Από τη μία, είχαν περάσει μόλις 20-30 χρόνια από τότε και οι άνθρωποι που τον έζησαν είχαν ακόμη πολύ νωπές μνήμες και από την άλλη, το χουντικό καθεστώς της επταετίας 1967-1974- οπότε και γυρίστηκαν οι περισσότερες ταινίες- παρείχε αφειδώς χρήματα, μέσα και προβολή για όσες ταινίες εξυμνούσαν τον ηρωισμό των Ελλήνων.

Από όλες αυτές, αξιόλογα κινηματογραφικά δείγματα αποτελούν οι ταινίες ”Ουρανός”, ”Μπλόκο”, ”Γοργοπόταμος” και ”Ξυπόλητο Τάγμα”, που γυρίστηκαν προδικτατορικά. Οι περισσότερες από αυτές είναι μυθοπλασίες, παραχάραξη της  Ιστορίας, αντικομμουνιστικές και με μόνο στόχο να τονιστεί γενικώς ο ηρωισμός των Ελλήνων, αλλά αποσιωποιηθεί η Ιστορία, οι προδοσίες, ο δοσιλογισμός και κυρίως οι πραγματικοί ήρωες του πολέμου και της Εθνικής Αντίστασης που έγραψαν ιστορία στα βουνά της Ελλάδας.

Ουρανός (1962)

Ο Ουρανός είναι τίτλος ασπρόμαυρης ελληνικής κινηματογραφικής ταινίας, παραγωγής 1962, σε σκηνοθεσία του Τάκη Κανελλόπουλου που συμπεριλαμβάνεται στις καλύτερες αντιπολεμικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Το σενάριο βασίζεται σε αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου.

Υπόθεση

Στη μακεδονική επαρχία δύο ζευγάρια, χωρίζουν με την έναρξη του πολέμου. Οι δύο άντρες πάνε στο μέτωπο της Αλβανίας. Πολεμούν πλάι-πλάι με τον δάσκαλο ο οποίος θα σκοτωθεί πρώτος. Στη συνέχεια, θα πέσουν και οι ίδιοι, το μέτωπο θα καταρρεύσει και το πένθος θα σκεπάσει τα πάντα.

26 Οκτωβρίου 1940. Σε ένα φυλάκιο στα Ελληνοαλβανικά σύνορα, η ζωή των στρατιωτικών κυλά ήρεμα. 29 Οκτωβρίου 1940. Έχει κηρυχθεί ο πόλεμος με τους Ιταλούς και οι στρατιώτες αλλάζουν μονάδες ανάλογα με την ειδικότητά τους . Άνοιξη 1941: Μετά την κατάκτηση της χώρας από τους Γερμανούς, οι στρατιώτες επιστρέφουν από τα μέτωπα του πολέμου, στα σπίτια τους με τα πόδια. Αξιοσημείωτη η τελευταία φράση: «ποιος μωρέ καίγονταν να ιδεί καπνό από το τζάκι του σπιτιού του και μετά ας πέθανε».

Τα γυρίσματα της ταινίας

Το πρώτο μέρος της ταινίας γυρίστηκε στο Δρυόβουνο Κοζάνης και το δεύτερο μέρος στη Οξυά Καστοριάς, στην Πολυκέρασο Καστοριάς και στην ευρύτερη περιοχή του Βιτσίου.

Βραβεία / Διακρίσεις

Η ταινία έκανε διεθνή καριέρα, που ξεκίνησε το 1962 από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για να προβληθεί στο Φεστιβάλ των Καννών, στο Φεστιβάλ Νέας Υόρκης και, εκτός συναγωνισμού, στο Βερολίνο (1963)[1].

Βραβείο φωτογραφίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1962.
Επίσημη συμμετοχή στο Φεστιβάλ των Καννών.
Βραβείο Φωτογραφία από ΠΕΚΚ (Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κιν/φου) 1964
Αργυρή Σειρήνα στο Φεστιβάλ Νάπολης (1963).
Επίσημη συμμετοχή στο Φεστιβάλ Νέας Υόρκης.

Σενάριο Γιώργος Κιτσόπουλος και Τάκης Κανελλόπουλος
βασισμένο σε αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τον πόλεμο
Μουσική Αργύρης Κουνάδης
Κιθάρα Δημήτρης Φάμπας
Σκηνοθεσία Τάκης Κανελλόπουλος
Πρωταγωνιστές Αιμιλία Πίττα, Τάκης Εμμανουήλ, Νίκος Τσαχιρίδης, Φαίδων Γεωργίτσης, Ελένη Ζαφειρίου, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Λάζος Τερζάς

Το «Μπλόκο» 

Κοκκινιά, 17 Αυγούστου 1944. Μια ομάδα Γερμανών και οι ντόπιοι συνεργάτες τους συλλαμβάνουν έναν μαυραγορίτη την ώρα που γιορτάζει τον γάμο του, και του αναθέτουν τον ρόλο του καταδότη για να επωφεληθούν απ’ τις «γνωριμίες» του.

Ετσι αρχίζει η τραγωδία του «Μπλόκου της Κοκκινιάς», μιας ιστορικής θηριωδίας των Γερμανών με 315 θύματα. Η ιστορία αποτυπώθηκε στο «Μπλόκο» (1966), μια ιστορική ταινία (στην εποχή της προβλήθηκε και στην «Εβδομάδα Κριτικής» του Φεστιβάλ Κανών) που εστίασε στα αιματηρά εκείνα γεγονότα του ’44, φέροντας την υπογραφή ενός σημαντικού θεωρητικού του κινηματογράφου: του Αδωνι Κύρου, που συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, αλλά μετα τον πόλεμο έζησε στη Γαλλία. Από την Πέμπτη η ταινία θα προβάλλεται και πάλι.

Στο φιλμ του Κύρου, ο ήρωας στο τέλος μεταστρέφεται. Καθώς περιφέρεται στην πλατεία όπου απελπισμένοι άνθρωποι, πεσμένοι στα γόνατα, περιμένουν το νεύμα του κουκουλοφόρου που θα τους υποδείξει ως αντιστασιακούς, αναγνωρίζει έναν δικό του άνθρωπο (Γ. Φέρτης). Σε μια αναλαμπή, πετάει την κουκούλα και συντάσσεται με την άλλη πλευρά.
«Είναι υπαρκτό πρόσωπο», μας είπε ο Κώστας Καζάκος, που τον υποδύεται. «Τελευταία στιγμή μεταστράφηκε γνωρίζοντας πως θα εκτελεστεί. Θυμάμαι πόσο με προβλημάτιζε το πώς θα πείσω γι’ αυτήν τη μεταστροφή…».

 http://s.enet.gr/resources/2011-08/mloko-2-thumb-medium.jpg

Βίωσαν συγκλονιστικές στιγμές στο γύρισμα. «Θυμάμαι τις γυναίκες της γειτονιάς να κάθονται στις αυλές τους και ξαφνικά να περνάει έξω από την πόρτα τους το καμιόνι και να βγαίνουν γερμανοί στρατιώτες. Τις έβλεπες να τρέχουν σε κατάσταση πανικού. Το πιο συγκλονιστικό όμως ήταν όταν στήσαμε τη συγκέντρωση στην πλατεία. Ενα γερμανικό τζιπ περιφερόταν και μια φωνή ούρλιαζε στο πλήθος: “Αχτουνγκ, άχτουνγκ. Γονατίστε! Γονατίστε!”. Οι περισσότεροι Κοκκινιώτες είχαν βρεθεί και στην πραγματικότητα 22 χρόνια πριν στην πλατεία και πέφτοντας στα γόνατα ξαναζούσαν κάθε στιγμή με κλάματα και αναφιλητά».

Με σαφείς επιρροές από το μαρξισμό και ευδιάκριτη ντοκιμαντερίστικη ματιά, ο Κύρου εστιάζει εξίσου στη συμβολή του λαού αλλά και της μεμονωμένης προσωπικότητας και προσπαθεί να αναδείξει τη δυνατότητα ακόμα και του πιο ασήμαντου καθημερινού ανθρώπου να οδηγηθεί σε μια ηθική επιλογή. Πολλοί μελετητές θεώρησαν πως ο σκηνοθέτης παίρνει αποστάσεις από τον γραφικό μελοδραματισμό και την πατριωτική μεγαλοστομία που χαρακτήριζαν τις περισσότερες ταινίες της εποχής. Οχι όμως και ο γνωστός σκηνοθέτης Γιώργος Πανουσόπουλος. Μόλις 23 ετών τότε, ανέλαβε τη διεύθυνση φωτογραφίας της ταινίας -ήταν μάλιστα η πρώτη του μεγάλου μήκους: «Ημουν βλέπετε ο μόνος τότε που τραβούσε με κάμερα στο χέρι. Ετσι, ο Κύρου έδιωξε τον παλιό διευθυντή φωτογραφίας και πήρε εμένα: ένα παιδάκι που ήταν μέχρι εκείνη τη στιγμή β’ βοηθός!».
Κι όμως σήμερα ο ίδιος θεωρεί την ταινία «από κακή έως απαίσια. Παρά το ότι κομμάτι της ήταν οι ίδιοι οι Κοκκινιώτες, το φιλμ αναπαριστά με αφέλεια το μπλόκο. Είναι ο τρόπος του ΚΚΕ… Αν και μοντέρνα από κινηματογραφικής πλευράς, δεν μπορώ να την υπερασπιστώ. Και σας θυμίζω πως ο πατέρας μου ήταν εξορία. Τουλάχιστον οι άλλες ταινίες της εποχής είχαν το ελαφρυντικό της ανοησίας…».

«Γιατί», αναρωτιέται, «η αριστερά πρέπει πάντα να γυρίζει ταινίες απελπιστικά αφελείς και δειλές; Χωρίς καμία αυτοκριτική; Αν σκεφτεί κανείς το αίμα που έχει χυθεί φαντάζουν τόσο “μικρές”…».
Αλλά εδώ έχουμε ένα αληθινό γεγονός: εκατοντάδες νεκρούς, δεκάδες δωσίλογους και κουκουλοφόρους, την ΕΑΜική αντίσταση. Δηλαδή ο ίδιος πώς θα έπιανε το θέμα; «Θα εστίαζα σε πιο αληθινούς ανθρώπους», απαντά.
Ο διανομέας της ταινίας πάντως, Βελισσάριος Κοσσυβάκης, μας είπε πως «η έξοδος μιας τέτοιας ταινίας σε αυτήν την πολιτική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Ο θεατής θα κάνει εύκολα τις αναγωγές του με το σήμερα. Είναι δυνατόν να μην αναλογιστεί το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων και του ελληνικού χρέους; Να μην κάνει τους συσχετισμούς με τους σημερινούς μαυραγορίτες που είναι τα ενεχυροδανειστήρια; Δεν ωθούμαστε σήμερα σε μια κοινωνία καταδοτών; Δεν βιώνουμε εθνικές προδοσίες;».
Ο Κ. Καζάκος θεωρεί ότι «η ταινία έκανε ό,τι δεν έκανε όλος ο μεταπολεμικός κινηματογράφος. Ηταν μια άλλη οπτική τη στιγμή που οι παραγωγοί της εποχής αντιμετώπιζαν το κοινό με συνταγές λησμονιάς. Λογικό είναι οι αριστεροί να ένιωσαν δικαιωμένοι. Πάντως το ΚΚΕ ούτε που ανακατεύτηκε. Απλώς ο Κύρου είχε τις καταβολές του. Θα λέγαμε ποτέ πως ο “Θίασος” ήταν προπαγανδιστική ταινία;».
Οχι. Το «Μπλόκο» δεν μπορεί να συγκριθεί με τον «Θίασο». Η ταινία και αφέλειες έχει και σεναριακές αστοχίες και κάποια στερεότυπα αναπαράγει. Ομως τόλμησε να μιλήσει εμμέσως πλην σαφώς για την οργανωμένη αντίσταση του ΕΑΜ, σε μια εποχή που η ελληνική εθνική αντίσταση αποτελούσε ταμπού για τους έλληνες κινηματογραφιστές, η λέξη ΕΑΜ δεν εμφανιζόταν πουθενά, ο ρόλος της αριστεράς στην αντίσταση κατά της γερμανικής κατοχής αποσιωπούνταν και μόνοι ήρωες ήταν οι ξένοι και οι Ελληνες από τη Μέση Ανατολή…

Γοργοπόταμος
Έτος παραγωγής:1968
Είδος ταινίας:Πολεμική ιστορικη ταινία
Διάρκεια:110 λεπτά
Σκηνοθεσία:Ηλίας Μαχαίρας
Σενάριο:Καίτη Δετζώρτζη
Μουσική επιμέλεια:Γιώργος Φρεν
Φωτογραφία:Στέλιος Ραμάκης
Μοντάζ:Ηλίας Μαχαίρας
Βοηθός σκηνοθέτη:Δέσποινα Κοντογιώργου
Φωνοληψία:Γιάννης Δριμαρόπουλος
Μηχανικός ήχου:Χρήστος Κίτσος
Μακιγιάζ: Γιώργος Ρώης
Διεύθυνση παραγωγής:Κυριάκος Μαχαίρας
Σκηνογραφία:Κ. Παπούλια
Βοηθός σκηνοθέτη:Κώστας Σπάνιας
Παραγωγή:Γαλαξίας φιλμ

Ηθοποιοί: Λαυρέντης Διανέλλος[Συνταγματάρχης -Νικηφόρος Γρηγορίου] Θάνος Μαρτίνος Κώστας Φυσσούν[Χρήστος] Γιώργος Τζαβέλας Λιάκος Χριστογιαννόπουλος (Συνταγματάρχης) Χριστόφορος Ζήκας
Μάριος Αρβανιτάκης Νίκος Πασχαλίδης Ανδρέας Σταμάτης Γιάννης Νεοχωρίτης Στράτος Παχής Κώστας Μπακάλης Σταύρος Χριστοφίδης Παναγιώτης (Τάκης) Σαμπαζώτης Άρης Τσιούνης Σάκης Ζάννας Γιώργος Καύκας Θέμος Τσουροπάνος Αλέξανδρος Χαμοσφάκης Γιώργος Οικονόμου Πέτρος Ζαρκάδης Κώστας Ρόκκος
Κώστας Σπάνιας Μάρλεν Παπούλια[Μαρία Κορρέ] Έλλη Ξανθάκη [Έλλη] Κούλα Αγαγιώτου[Κούλα]
Χρυσή Κοζύρη Αλέκα Στρατηγού[Στέλλα] Κατερίνα Μιλιδάκη Διονυσία Ρώη Αικατερίνη Μπόμπου Ντίνα Τριάντη Ευτυχία Παρθενιάδου

Για περισσότερα νέα, Βιογραφίες, Παρασκήνια, Βίντεο και Παιχνίδια, επισκεφτείτε το νέο μας site greekoldcinema.gr/

Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το συμμαχικό στρατηγείο του Καΐρου αποστέλλει στην Ελλάδα Άγγλους αξιωματικούς για να οργανώσουν την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, ώστε να εμποδιστεί η μεταφορά στρατιωτικού υλικού στη βόρεια Αφρική που προορίζεται για τον ανεφοδιασμό των στρατευμάτων του Ρόμελ. Οι αξιωματικοί έρχονται σ’ επαφή με ομάδα Ελλήνων αντιστασιακών, και σε συνεργασία με τους άνδρες του στρατηγού Ναπολέοντα Ζέρβα και τους αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ., υπό την αρχηγία του Άρη Βελουχιώτη, πραγματοποιούν το σαμποτάζ που έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην εξέλιξη του πολέμου.

Σημείωση:Η ταινία ”Γοργοπόταμος” προβλήθηκε τη σαιζόν 1968-1969 και έκοψε 189.869 εισιτήρια. Ήρθε στην 38η θέση σε 108 ταινίες.

Το Ξυπόλητο τάγμα

Χρονολογία παραγωγής: 1954
Πρωταγωνιστούν:
Μαρία Κωστή (Αλεξάνδρα)
Νίκος Φέρμας (Μάρκος)
Βασίλης Φραγκιαδάκης (Ανδρέας)
Αντώνης Βούλγαρης (Νίκος)
Στράτης Κρότος (Δημήτρης)

Σκηνοθεσία: Γκρέγκ Τάλλας (Γρηγόρης Θαλασσινός )
Σενάριο: Νίκος Κατσιώτης

Το Ξυπόλητο τάγμα είναι η αληθινή ιστορία 160 παιδιών, που η δράση τους πήρε διαστάσεις μύθου όταν διώχτηκαν από τα ορφανοτροφεία της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί κατακτητές στα χρόνια της κατοχής του Bʼ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα παιδιά μεταβάλλονται σʼ ένα είδος καλόκαρδης ηρωικής συμμορίας, που κλέβει από τους Γερμανούς και του μαυραγορίτες για να συντηρεί τα μέλη της κι όσους μπορεί από τον κόσμο γύρω της.

Eπίσης, πέρα από την αρωγή που παρείχαν στο κόσμο, κατάφερναν με την εξυπνάδα και το κουράγιο τους να βοηθούν την Αντίσταση, βρίσκοντας τρόπους να φυγαδεύουν στη Μέση Ανατολή Έλληνες, Αμερικάνους και Εγγλέζους αξιωματικούς, με σκοπό να ενωθούν με τους εκεί συμμαχικούς στρατούς.

Περισσότερα για την ταινία

Το αρνητικό της ταινίας είχε χαθεί και χάρη στις προσπάθειες του διευθυντή της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, Θόδωρου Αδαμόπουλου που εντόπισε δύο κόπιες προβολής σε καλή κατάσταση, δημιουργήθηκε, μετά από χρονοβόρες και πολυδάπανες διαδικασίες, ένα καινούργιο αρνητικό της ταινίας.

Tο ελληνικό όνομα του Γκρεγκ Τάλλας ήταν Γρηγόρης Θαλασσινός. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1909 πέθανε στην Αθήνα το 1993.
Ο Βιτόριο Ντε Σίκα όταν είδε το 1955 το Ξυπόλητο Τάγμα στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου είπε στον Γκρεγκ Τάλλας: «Αν είχες γυρίσει αυτή την ταινία προτού γυρίσω εγώ τον Κλέφτη των Ποδηλάτων τότε σήμερα θα ήσουν εσύ ο Ντε Σίκα!».

Tην καταπληκτική μουσική της ταινίας έχει γράψει ο Μίκης Θεοδωράκης και αυτή ήταν η πρώτη μουσική που συνέθεσε για κινηματογραφική ταινία.
Tο Ξυπόλητο Τάγμα ήταν η πρώτη ελληνική ταινία που βραβεύθηκε σε διεθνές φεστιβάλ.
Τα 63 από τα 66 παιδιά που πήραν μέρος στα γυρίσματα, ο Γκρεγκ Τάλλας τα πήρε από αναμορφωτήρια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

Η μηχανή λήψης που χρησιμοποιήθηκε για την ταινία ήταν του 1924 και ο οπερατέρ Μιχάλης Γαζιάδης είχε στη διάθεσή του μόνο 6 προβολείς για το φωτισμό. Oι Aμερικανοί δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι η ταινία γυρίστηκε με τόσο λίγα τεχνικά μέσα. O φωνολήπτης της Κολούμπια ήταν αδύνατο να δεχθεί πως αυτή η ταινία γυρίστηκε βουβή και πως είχαν επιτευχθεί τόσο άψογοι συγχρονισμοί στο ντουμπλάρισμα της ηχητικής μπάντας στην Ελλάδα!


Κριτική

Ξυπόλυτο τάγμα

Είναι μερικές ταινίες που «απαγορεύεται» να μην τις δεις! Μια από αυτές είναι και το «Ξυπόλυτο Τάγμα». Γιατί είναι μια από τις τέσσερις σοβαρές ελληνικές απόπειρες, οι οποίες έγιναν για να στήσουν το νεορεαλισμό στην Ελλάδα. Οι άλλες τρεις είναι το «Πικρό Ψωμί» (1951), του Γρηγόρη Γρηγορίου, η «Μαύρη Γη» (1952) και η «Κοινωνική Σαπίλα» (1932), του Στέλιου Τατασόπουλου.

Δυστυχώς, το πολιτικό κλίμα εκείνης της εποχής (λογοκρισία, πολιτικές διώξεις, εκτελέσεις, εξορίες) δεν ευνόησε αυτήν την απόπειρα και χάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία. Ο ελληνικός κινηματογράφος αντί να στραφεί προς την Ιταλία, που εκείνη την εποχή δημιουργούσε και προβλημάτιζε, στράφηκε προς την Αμερική που «διασκέδαζε» και έσπαγε ταμεία. Στην πραγματικότητα, δε στράφηκε ο ελληνικός κινηματογράφος προς την Αμερική, η Αμερική εισέβαλε (πολιτικά και στρατιωτικά) στην Ελλάδα!

Το «Ξυπόλυτο Τάγμα», που γυρίστηκε το 1953, αναφέρεται σε μια αληθινή ιστορία που συνέβη στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Οι Γερμανοί αδειάζουν τα δημόσια κτίρια και τα επιτάσσουν. Ανάμεσα σε αυτά τα κτίρια είναι και αρκετά ορφανοτροφεία. Τα ορφανά πετάγονται στο δρόμο.

Μια ομάδα, λοιπόν, ορφανά, για να επιβιώσουν, παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους! Οργανώνονται σαν μυστικός «στρατός», με ιεραρχία και πειθαρχία. Μόνα τους συγκροτούν ομάδες κρούσης και βοήθειας. Πηγή για την τροφοδοσία τους είναι τα γερμανικά καμιόνια που κουβαλάνε ψωμί και τρόφιμα. Τα παγιδεύουν και τα κλέβουν! Τα κλεμμένα μοιράζονται στα ορφανά, αλλά και σε άλλους κατοίκους της Θεσσαλονίκης που είχαν ανάγκες!

Τα παιδιά του «Ξυπόλυτου Τάγματος» έμειναν στην ιστορία σαν σαλταδόροι! Σαλταδόρους δεν είχε μόνο η Θεσσαλονίκη, αλλά ολόκληρη η Ελλάδα! «…/Τρεις φίλοι απ’ τον Βύρωνα με τρύπιο παντελόνι/ χωρίς να κάνουν σαματά κουρσέψαν το καμιόνι./ Και μύρισε, θεούλι μου, ο δρόμος μακαρόνι/Σταδίου και Αμερικής, μέχρι Κολοκοτρώνη», λέει ένα τραγούδι της εποχής, που έγραψε ένας πραγματικός σαλταδόρος, ο αργότερα στιχουργός Ξενοφών Φιλέρης.

Αντί άλλης κριτικής για την ταινία, θα σας παραθέσω μια φιλοφρόνηση του πατέρα του ιταλικού νεορεαλισμού, Βιτόριο Ντε Σίκα, στον σκηνοθέτη του «Ξυπόλυτου Τάγματος», Γκρεγκ Τάλλας: «Αν είχες γυρίσει αυτή την ταινία προτού γυρίσω εγώ τον “Κλέφτη ποδηλάτων”, τότε σήμερα θα ήσουν εσύ ο Ντε Σίκα». Μπορεί τα λόγια του Βιτόριο Ντε Σίκα να έχουν μια υπερβολή, ο «Κλέφτης Ποδηλάτων» είναι ένα από τα μνημεία της παγκόσμιας κινηματογραφίας, όμως εμπεριέχει και μεγάλη αλήθεια. Το «Ξυπόλυτο Τάγμα» ακόμα και σήμερα βγάζει μεγάλη συγκίνηση!

Θα πρέπει να κάνουμε μνεία στη θαυμάσια ασπρόμαυρη φωτογραφία του Μιχαήλ Γαζιάδη, του ανθρώπου που είναι ένα από θεμέλια του εγχώριου κινηματογράφου και στη θαυμάσια συμφωνική μουσική του Μίκη Θεοδωράκη (με τη Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών). Ολοι οι ηθοποιοί, εκτός από τον Νίκο Φέρμα και την Μαρία Κωστή, είναι ερασιτέχνες!

Ριζοσπάστης, Πέμπτη 25 Οχτώβρη 2007

Η τριλογία του Θόδωρου Αγγελόπουλου

Mέρες του 36

 Υπόθεση
Oι «μέρες του ’36» είναι αυτές που προετοίμασαν την εγκατάσταση της φιλοφασιστικής δικτατορίας του στρατηγού Μεταξά. Σε μια πλατεία γεμάτη κόσμο και κάτω από έναν δυνατό ήλιο, δολοφονείται ένας συνδικαλιστής. Oι υποψίες στρέφονται στον Σοφιανό, έναν πρώην συνεργάτη της αστυνομίας που έχει πέσει σε δυσμένεια. O Σοφιανός αγωνίζεται μάταια ν’ αποδείξει την αθωότητά του. Απελπισμένος, κρατάει όμηρο στο κελί του ένα φίλο βουλευτή που τον επισκέπτεται στη φυλακή, κι απειλεί να τον σκοτώσει αν δεν τον ελευθερώσουν. Είμαστε στις παραμονές των εκλογών του 1936, και η κυβέρνηση Μεταξά, που μόλις στέκεται όρθια χάρη σ’ έναν δύσκολο συμβιβασμό ανάμεσα στις δυνάμεις της Δεξιάς και του Κέντρου, βρίσκεται σε μια πολύ λεπτή θέση: αν αντισταθεί στον εκβιασμό του Σοφιανού, προκαλώντας το θάνατο του βουλευτή, θα χάσει τη στήριξη της Δεξιάς· κι αν, αντίθετα, υποκύψει στον εκβιασμό κι αφήσει ελεύθερο τον κρατούμενο, θα χάσει τη στήριξη του Κέντρου. Το ποια «τάξη» αποκαταστάθηκε τελικά, το φανερώνει ξεκάθαρα η σκηνή της εκτέλεσης των διαδηλωτών που κλείνει την ταινία.

Στην τρίτη ταινία του κύκλου των ιστορικών ταινιών του, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος, ανοίγει ένα ιστορικό παράθυρο στα γεγονότα που προπαρασκεύασαν την μεταξική δικτατορία. Στην γεμάτη κόσμο πλατεία μιας πόλης ένας συνδικαλιστής πέφτει νεκρός. Οι υποψίες πέφτουν στον Σοφιανό, έναν παλιό συνεργάτη της χωροφυλακής. Εκείνος απελπισμένος να αποδείξει την αθωότητά του θα πάρει όμηρο έναν φίλο του βουλευτή. Οι Μέρες του 36, μας παρουσιάζουν με ακρίβεια και βάθος την απαρχή της μεταξικής δικτατορίας και του είδους της τάξης που αποκατέστησε…

Ο Θίασος

Η εξιστόρηση της ιστορίας ενός πλανόδιου θεατρικού θιάσου στην επαρχία του 1935- 1945. Ο Θίασος αποτελεί μια ιστορική και αφηγηματική ταινία με μετριασμένο το πολιτικό της στίγμα. Παρόλα αυτά το υψηλότατο επίπεδο των ηθοποιών και του σκηνοθέτη συνθέτουν με απόλυτη ακρίβεια το κλίμα μιάς ολόκληρης εποχής. Η σκηνοθετική μαεστρία του Θεόδωρου Αγγελόπουλου , τοποθετεί στο ίδιο έργο, χωρίς να κουράσει τον θεατή, ένα ολόκληρο ψηφιδοτό χαρακτήρων με τα δικά τους πάθη και όνειρα. Αριστουργηματικός στον ρόλο του ο Βαγγέλης Καζάν.

Οι κυνηγοί

Μιά βαθιά πολιτική ταινία του Θεόδωρου Αγγελόπουλου. Μιά συντροφιά ανθρώπων, μέλη του πολιτικοκοινωνικού κατεστημένου της εποχής 1950 – 1974, βρίσκουν, ενώ έχουν βγεί για κυνήγι παραμονή Πρωτοχρονιάς του 1976, το σώμα ενός αντάρτη του ΔΣΕ με το αίμα του ακόμα ζεστό στις πληγές του. Η ταινία αποτελεί ένα σκηνοθετικό flashback της προσωπικής ιστορίας του καθενός απο τους κυνηγούς με την κορύφωση να λαμβάνει χώρα στην αλλαγή του χρόνου. Το εναλλακτικό της ιστορίας όπως θα έπρεπε να έχει γινει και ο σύγχρονος βιασμός της απο τους νικητές της εμφυλιακής αναμέτρησης δίνουν στον θεατή ένα ισχυρό πολιτικό στίγμα που λείπει τόσο απο τον Θίασο όσο και απο τις Μέρες του 36. Ένα αριστούργημα του κινηματογράφου.

 Η τριλογία της Αλίντας Δημητρίου

Η τριλογία της Αλίντας Δημητρίου, «Πουλιά στο βάλτο», «Η ζωή στους βράχους» και «Τα κορίτσια της βροχής», που αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το κοινό του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, ανέδειξε μέσα από μαρτυρίες και ντοκουμέντα την αγωνιστικότητα και τη δύναμη της γυναικείας ψυχής.

Η Αλίντα Δημητρίου, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1933 και σπούδασε Σκηνοθεσία στη Σχολή Σταυράκου. Παράλληλα με τη διοργάνωση κινηματογραφικών προβολών κατά την περίοδο 1970-1975, συμμετείχε σε σεμινάρια για ταινίες μικρού μήκους, ενώ παράλληλα έγραψε και μετέφρασε άρθρα σε κινηματογραφικά περιοδικά.
Συγγραφέας του βιβλίου “Φιλμογραφία ταινιών μικρού μήκους” (1939-1979), η Αλίντα Δημητρίου εξέδωσε το 1992, το Λεξικό ταινιών μικρού μήκους. Στην πλούσια φιλμογραφία της, συγκαταλέγονται περισσότερα από 50 ντοκιμαντέρ.
Το 2008, η σκηνοθέτιδα απέσπασε το Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ στη Θεσσαλονίκη για τη δημιουργία της «Πουλιά στο Βάλτο». Το ντοκιμαντέρ «Πουλιά στο Βάλτο», προβλήθηκε και στο 5ο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου που διοργάνωσε η Ταινιοθήκη της Ελλάδος το 2008.

Πουλιά στο βάλτο

Το πρώτο κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ της Αλίντας Δημητρίου. Μιά εκτενής ανασκόπηση της συμμετοχής της γυναίκας στην Εθνική Αντίσταση, δοσμένη σε πρώτο πρόσωπο.

Η ζωή στους βράχους

Η δεύτερη, αναφορική στον εμφύλιο, ταινία της Αλίντας Δημητρίου. Τριαντατρείς γυναίκες όλες μαχήτριες του ΔΣΕ ή στελέχη του ΚΚΕ αφηγούνται τα δεινά που πέρασαν την περίοδο του εμφυλίου. Η ταινία αν και δοσμένη σε ντοκουμενταρίστικο στυλ, με ελάχιστες εξωτερικές λήψεις, αποπνέει μιά περηφάνεια και μιά δύναμη που είναι δύσκολο να μην συγκινήσουν.

Μετά την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας οργανώθηκαν οι παρακρατικοί, οι συνεργάτες των Γερμανών και άρχισε το κυνηγητό των Αντιστασιακών. Από τις Γυναίκες, άλλες πρόλαβαν και πήγαν στο βουνό και άλλες συνελήφθησαν. Όλες γιατί ήταν αντιστασιακές. Σε όσες, από αυτές που συνέλαβαν, τα στρατοδικεία δε μπόρεσαν να στοιχειοθετήσουν κατηγορία (σε ισόβια ή εκτέλεση), τις έστειλαν εξορία: Χίος — Τρίκερι — Μακρόνησος.
Στην ταινία, τριάντα τρεις Γυναίκες καταθέτουν τη μαρτυρία τους για τις διώξεις που υπέστησαν αυτές και οι οικογένειές τους, μετά την υπογραφή της Βάρκιζας, στις 12 Φεβρουαρίου 1945.

Επεξεργασία ηθοποιών


Επεξεργασία παρασκηνίου

Τα κορίτσια της βροχής

Ελλάδα, 2011, Εγχρωμο / Ασπρόμαυρο
Παραγωγή: Αλίντα Δημητρίου
Σκηνοθεσία: Αλίντα Δημητρίου
Σενάριο: Αλίντα Δημητρίου
Φωτογραφία: Αλέξης Γρίβας, Αφροδίτη Νικολαΐδου
Μοντάζ: Αλίντα Δημητρίου
Διάρκεια: 120 λεπτά

Οι γυναίκες που οργανώθηκαν και αντιστάθηκαν, κυριολεκτικά με τα σώματά τους, στη δικτατορία του ’67, αποτελούν το αντικείμενο του ντοκιμαντέρ της Αλίντας Δημητρίου, της σκηνοθέτιδας που τα τελευταία χρόνια έχει αφιερώσει την προσοχή της στο γυναικείο ρόλο της πολιτικής αντίδρασης.
«Τα Κορίτσια της Βροχής» είναι ακριβώς αυτό: μαρτυρίες των γυναικών που στη διάρκεια της δικτατορίας συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν και που σήμερα ζουν για ν’ αφηγηθούν την ιστορία τους.
Οι γυναίκες που εμφανίζονται στην ταινία της Δημητρίου είναι, με μια λέξη, μαγικές. Πραγματικές γυναίκες, που ζουν σήμερα, νέες ακόμα, μια ζωή κανονική, η οποία όμως κρύβει μέσα της ένα κομμάτι που δεν αγγίζεται, παρά για συγκεκριμένους λόγους. Μιλούν στην κάμερα απλά, σα να κάνουν κουβέντα, σα να αφηγούνται τραγικές ιστορίες άλλων – εκτός από στιγμές, που η ανάμνηση γίνεται πολύ προσωπική και η φωνή χάνει λίγο το σθένος της.
Το υπέροχο με τα «Κορίτσια της Βροχής» είναι ότι ως ντοκιμαντέρ, ως μαγνητοσκόπιση, σκηνοθεσία και μοντάζ δηλαδή, είναι τόσο απλό, που οι ιστορίες των γυναικών απογυμνώνονται από οποιαδήποτε πλεονάζουσα δραματικότητα και ασκούν οι ίδιες την πραγματική τους δύναμη στους θεατές.
Η γλυκύτητα των γυναικών που μιλούν, πολλές από τις οποίες μοιάζει να συνδέει φιλία χρόνων, η απλότητα με την οποία περιγράφουν τον τεράστιο ρόλο τους στην πτώση της χούντας, η παντελής έλλειψη μελοδραματισμού, αλλά η αυθόρμητη συγκίνηση για μια εποχή που τους σημάδεψε την ψυχή και το σώμα, αρκούν για να θυμήσουν στο θεατή τι μπορεί να κάνει η γυναίκα, με τι αποφασιστηκότητα και ψυχραιμία.
Οι ηρωίδες της ταινίας γίνονται ακόμα πιο δυνατές φιγούρες, επειδή μέσα από τις αφηγήσεις τους και τις διακριτικές ματιές στον τωρινό τους κόσμο, φαίνεται ότι συνέχισαν να ζουν, να δρουν, να μοιράζονται ανθρώπους και βιώματα, ότι υπήρξαν δηλαδή θύματα της χούντας, αλλά ότι η ζωή τους συνεχίστηκε και μετά από αυτό, με τον τρόπο που η καθεμιά επέλεξε. Οτι είναι, δηλαδή, άνθρωποι κανονικοί, με ξεχωριστή δύναμη και σκοτεινές αναμνήσεις. Και μια παράλογη, σχεδόν, αισιοδοξία για τη ζωή και το ανθρώπινο είδος!
Μοναδική σκηνοθετική παρέμβαση στις εξομολογήσεις τους, η παρεμβολή υλικών από λαϊκές εξεγέρσεις στην Ελλάδα πολύ πιο πρόσφατες, σα να λέμε χθεσινές. Γιατί, φυσικά, η μελέτη της ιστορίας, όσο γενική ή προσωπική αν είναι αυτή, έχει ως βασικό στόχο και την αξιοποίησή της για το παρόν. Για να μη θεωρήσει κανείς, ποτέ, ότι ο αγώνας αυτών των γυναικών και όσων ανθρώπων υπερασπίστηκαν ποτέ την αξιοπρέπεια και την ελευθερία τους, πήγε χαμένος.
 

 

Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση ;

Έτος παραγωγής:1971
Είδος ταινίας:Αντιπολεμική κωμωδία
Διάρκεια: 79 λεπτά
Σκηνοθεσία: Ντίνος Κατσουρίδης
Σενάριο: Ασημάκης Γιαλαμάς, Ντίνος Κατσουρίδης
Μουσική: Μίμης Πλέσσας
Φωτογραφία: Γιώργος Αρβανίτης
Μοντάζ: Ντίνος Κατσουρίδης
Βοηθός σκηνοθέτη: Σάσα Βενιέρη
Φωνοληψία: Τάκης Κόντος
Σκηνογραφία: Τάσος Ζωγράφος
Κοστούμια / ενδυματολόγος: Τάσος Ζωγράφος
Μακιγιάζ: Ε. Αρβανίτη
Βοηθός μοντάζ: Νίκη Λαγκαδινού
Διεύθυνση παραγωγής:Φοίβη Σταυροπούλου, Παύλος Τάσιος
Βοηθός σκηνοθέτη: Γ. Χριστοφιλάκης
Παραγωγή: Ντίνος Κατσουρίδης

Ηθοποιοί
Θανάσης Βέγγος [Θανάσης Καραθανάσης] Αντώνης Παπαδόπουλος [Χανς]Νικήτας Πλατής [Θόδωρος] Μανώλης Δεστούνης Χρήστος Καλαβρούζος Γρηγόρης Ευαγγελάτος Μιχάλης Γιαννάτος (Ιταλός αξιωματικός) Δημήτρης Βεάκης Στέλιος Λιονάκης [Ιβάν] Μιχάλης Μιχαήλ Χρήστος Μωρογιάννης Μάκης Γατσιόπουλος Μανώλης Παπαδάκης Μανώλης Δημητριανάκης Γιάννης Φύριος (πρόεδρος δικαστηρίου) Γιώργος Χριστοφιλάκης Γιώργος Χριστόπουλος Τάσος Παπαδάκης
Ντίνος Δουλγεράκης (δικηγόρος υπεράσπισης) Γιώργος Μωρόγιαννης Γιώργος Μιχαλάκης
Σπύρος Πάντζας Γιάννης Σιδηρόπουλος Μιχάλης Κωστόπουλος Σπύρος Παπαφραντζής Τάσος Πολυχρονόπουλος Γιώργος Καϊτσας  Γιάννης Εμμανουήλ Γιώργος Φατούρος Θανάσης Συρμακέσης
Βασίλης Κατσούλης Κώστας Σταυρινουδάκης (εργάτης στην Ηλεκτρική) Φίλιππος Ντρες
Νίκος Καρατάσος  Φώτης Λιθαρης Έφη Ροδίτη [Δανάη] Κατερίνα Γώγου [Φρόσω Καραθανάση]
Καίτη Λαμπροπούλου [Κλεοπάτρα] Ειρήνη Εμιρζά Καίτη Πρεκετέ Τζένη Στεφανάκου Πατρίτσια Αδάμου Έβη Κασιμάτη Φρύνη Αρβανίτη Δήμητρα Κατερινάκη Παρασκευή Καρτερου

Υπόθεση

Ο Θανάσης (Θανάσης Βέγγος) καλείται, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, να καταθέσει στη δίκη ενός ιδιοκτήτη ταβέρνας που κατηγορείται ότι, αντί λαγού, σέρβιρε γάτο στους πελάτες του. Κατηγορείται κι εκείνος για ψευδορκία και φυλακίζεται παρέα με κάποιους αντιστασιακούς. Οι αντιστασιακοί δραπετεύουν αλλά ο Θανάσης μένει στο κελί. Τον κατηγορούν ότι είναι ο Ιβάν, ο διαβόητος αρχηγός των συγκεκριμένων αντιστασιακών, και οι Γερμανοί τον καταδικάζουν σε θάνατο.

Η ταινία ”Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση” προβλήθηκε τη σαιζόν 1971-1972 και έκοψε 640.471 εισιτήρια. Ήρθε στην πρώτη θέση ανάμεσα σε 90 ταινίες.Η ταινία τιμήθηκε με 3 βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (καλλιτεχνικής ταινίας, σεναρίου και α’ ανδρικού ρόλου). Η ταινία καταχειροκροτήθηκε στο 12o Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 1971, ο Θανάσης Βέγγος ανακηρύχθηκε το πρόσωπο του Φεστιβάλ και μετά το τέλος της προβολής ενθουσιασμένοι θαυμαστές του τον σήκωσαν στα χέρια θριαμβευτικά και τον περιέφεραν έξω από το Φεστιβάλ.

Πέτρινα Χρόνια
Πολιτική
1985, Έγχρωμη
Διάρκεια: 135′

Ελληνική ταινία σε σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη με τους: Θέμις Μπαζάκα, Δημήτρη Καταλειφό

Το χρονικό μιας αγάπης και μιας δύσκολης εποχής της πατρίδας μας τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια μέχρι τη μεταπολίτευση του ’74, μέσα από την ιστορία ενός νεαρού ζευγαριού αριστερών που σ’ αυτά τα είκοσι χρόνια συναντήθηκε μόλις τέσσερις φορές.

Μιά δυνατή ταινία του Παντελή Βούλγαρη. Στα Πέτρινα Χρόνια βλέπουμε τα γεγονότα της σύλληψης της αγωνίστριας Έλλης Παππά, συντρόφου του Νίκου Μπελογιάννη. Η ταινία δοσμένη με ρεαλισμό και ποιότητα μας φέρνει μπροστά σε αλήθειες που πληγώνουν και ντροπιάζουν και μας κάνει να βιώσουμε ζωντανά το κλίμα μιάς ταραγμένης εποχής. 
Κοκκινος Φάκελος blog

http://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRrD8QfqsZPb_VUumxgEckUoy_PDd93gyLVi8G4Ps7_ODePoa-r

Ψυχή Βαθιά

Κριτική

Μιά ακόμα ταινία του Παντελή Βούλγαρη χωρίς όμως την δύναμη ή την συνέπεια των Πέτρινων Χρόνων. Η ταινία αυτή που εξιστορεί την μοίρα δύο αδελφών κατά των εμφύλιο, δεν διαθέτει ούτε την δυνατή σκηνοθετική σκοπιά , ούτε την δυνατή ερμηνεία. Τα πολιτικά συμπεράσματα που εξάγει είναι περα για πέρα λάθος ενώ το ιστορικό πλαίσο εσκεμμένα στρεβλό. Ειδικότερα, ο εμφύλιος φαίνεται να μαίνεται εξαιτίας ενός κακού βασιλιά που παραμένει αδιάλακτος στις προσπάθειες μιας δημοκρατικής κυβέρνησης και των Αμερικάνων. Ο ΔΣΕ παρουσιάζεται σαν παρέα ανταρτών και όχι σαν τακτικός στρατός ενώ το γενικότερο κλίμα της ταινίας αποπνέει μία λύπηση για τις δύο πλευρές που πολεμούσαν χωρίς να ξέρουν το γιατί. Η ιστορκή πραγματικότητα βέβαια είναι τελείως διαφορετική και θα λέγαμε οτι η διαστρέβλωσή της αυτή με την αιγίδα και την επιχωρήγηση του ελληνικού κράτους είναι τουλάχιστον ύποπτη… Η ταινία παρόλα αυτά διαθέτει εξαιρετική μουσική και φωτογραφία.  
Κοκκινος Φάκελος 

«Ψυχή βαθιά» και παραποίηση της ιστορίας
Με αφορμή την νέα ταινία του Π. Βούλγαρη
Μεγάλη είναι η προβολή που γίνεται απο τα ΜΜΕ, για την νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά», που θα προβάλλεται από τις 22 Οκτώβρη στους κινηματογράφους και ασχολείται με τον εμφύλιο πόλεμο. Ενα κατεξοχήν πολιτικό ιστορικό ζήτημα, που στην συγκεκριμένη ταινία εμφανίζεται ως η δραματική ιστορία δύο αδελφών, του 15χρονου Βλάση που κατατάχτηκε στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας και του 17χρονου Ανέστη που είναι οδηγός του εθνικού στρατού. Ταινία που «φωτίζει» υποτίθεται την ιστορία από την «πλευρά των θυμάτων και των δύο πλευρών».
Ο σκηνοθέτης επιλέγει να μιλήσει για την «ανθρώπινη» ιστορία των δύο νέων, με κύριο στόχο να καταδείξει ότι ευθύνες για τον εμφύλιο είχαν και οι δύο πλευρές. Αυτή ωστόσο η προσέγγιση αποκρύπτει σκόπιμα τα ιστορικά στοιχεία της εποχής. Η αντικειμενική πραγματικότητα λείπει από την οπτική της ταινίας που σκοπό έχει να εμφανίσει τους αγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού ως περίπου παραπλανημένους νέους που δεν ήξεραν γιατί βρίσκονταν στις τάξεις αυτού του συνειδητού επαναστατικού ταξικού στρατού.Αλλωστε είναι αποκαλυπτικά και τα όσα λέει ο ίδιος ο Π. Βούλγαρης σε συνέντευξη του στην«Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία»:

«Την εποχή εκείνη ήταν θέμα τύχης το πού θα βρεθείς. Εβλεπαν τα τσοπανόπουλα και τα παίρνανε και ο εθνικός και ο Δημοκρατικός Στρατός». Σε άλλο σημείο σημειώνει: «Μετά από 60 χρόνια, προσπάθησα να είμαι δίκαιος – κυρίως προς τα νέα παιδιά: τους αντάρτες και τους φαντάρους που πρωταγωνίστησαν σε αυτό τον κυκλώνα του αίματος, ξεκομμένοι πάνω στα βουνά χωρίς να ξέρουν γιατί είναι εκεί». Επίσης, απαντώντας στην Ερώτηση αν πιστεύει πως τα ελληνικά κόμματα ακόμα ποντάρουν στην μετεμφυλιακή πόλωση, ο σκηνοθέτης απαντά: «Σαν αίσθηση σίγουρα υπάρχει, αν και 60 χρόνια μετά έχει μεταλλαχθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι καμία από τις δύο παρατάξεις δε ζήτησε ποτέ συγνώμη». Και βεβαίως όλα αυτά «ντύνονται» με την αντίληψη του σκηνοθέτη ότι «μόνο οι καλλιτεχνικές προσεγγίσεις μπορούν να δουλέψουν προς μια ουσιαστική συμφιλίωση».

Η ταινία «Ψυχή βαθιά» με την έντονη συναισθηματική φόρτιση που τη διαπερνά, επιχειρεί να καταδικάσει την βία γενικά, να εμφανίσει ως συνυπεύθυνους τον αγωνιζόμενο λαό που δε δέχτηκε να υποταχθεί στη νέα σκλαβιά, και τους εκμεταλλευτές του, που δεν ήθελαν ο λαός να χαράξει τη δική του πορεία και τον ματοκύλισαν μαζί με τους ιμπεριαλιστές. Μόνο που αυτά τα πράγματα δε συμφιλιώνονται και δε θα συμφιλιωθούν ποτέ όσο υπάρχει ταξική εκμετάλλευση. Αντικειμενικά λοιπόν, η ταινία παραποιεί την ιστορία και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι προβάλλεται σε μια περίοδο που και διεθνώς επιχειρείται το ξαναγράψιμο της ιστορίας, ώστε οι νέες γενιές ιδιαίτερα, να μην μπορούν αντικειμενικά να κρίνουν και άρα να μένει αυτό που θέλει η κυρίαρχη τάξη και σήμερα. Η υποταγή στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Κυρίως όμως αυτό που θέλουν είναι οι νέες γενιές να μην επιλέξουν το δρόμο του συλλογικού αγώνα για την ανατροπή του εκμεταλλευτικού συστήματος, τον περήφανο δρόμο της τιμής που επέλεξαν και οι ηρωικοί μαχητές και μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.

Και μία σειρά

Τo χρονικό της Εθνικής Αντίστασης

Ιστορική σειρά για την Εθνική Αντίσταση 1941-1944
Έτος: 1985
Τηλεοπτική Σειρά
Είδος: Ντοκιμαντέρ
Κανάλι: ΕΡΤ
Εταιρία παραγωγής: ΕΤ-1 , Τμήμα Επιμορφωτικών Εκπομπών
Σκηνοθεσία: Αντώνης Βογιάζος , Σωτήρης Αναστασιάδης
Σενάριο: Πέτρος Ανταίος , Αντώνης Βογιάζος
Μουσική σύνθεση: Γιώργος Παπαδάκης (V)
Φωτογραφία: Λάκης Καλύβας

Ηθοποιοί: Σοφία Ρούμπου (Αφήγηση) , Χρήστος Τσάγκας (Αφήγηση) , Θόδωρος Καλίνος , Στέργιος Βαλιούλης , Θρασύβουλος Τσακαλώτος , Βαγγέλης Καραμιχάλης , Γεώργιος Βήχος , Μανώλης Γλέζος , Τάκης Μιχαηλίδης , Γιώργος Παπαδόπουλος (VI) , Μιχάλης Ντούσιας , Νίκος Βένος , Θόδωρος Μυλωνάς , Χαρίλαος Τζαφαλιάς , Λέανδρος Βρανούσης , Παναγιώτης Κανελλόπουλος , Κυριακή Κράμβη , Ελένη Καμουλάκου

Η σειρά ντοκιμαντέρ «ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ», καλύπτει την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, 1941-1944. Το πρώτο επεισόδιο ξεκινά από το πρωινό της 6ης Απριλίου 1941, ημέρα εκδήλωσης της ταυτόχρονης επίθεσης της Γερμανίας εναντίον της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Η προέλαση των γερμανικών δυνάμεων στο ελληνικό έδαφος θα ξεκινήσει από τα βόρεια σύνορα προς τη Θεσσαλονίκη (9 Απριλίου), θα συνεχισθεί σε συνεργασία με τις ιταλικές δυνάμεις για να καταλήξει στα νησιά του Αιγαίου (8 Μαΐου). Στο ενδιάμεσο διάστημα έχουμε την υπογραφή των δύο Πρωτοκόλλων Συνθηκολόγησης (20 και 23 Απριλίου) και την εδαφική κατάκτηση της Αθήνας (27 Απριλίου). Στο επεισόδιο αναφέρονται η φυγή της ελληνικής κυβέρνησης, αρχικά στην Κρήτη, η ορκωμοσία της πρώτης κατοχικής κυβέρνησης, οι απαρχές της έκρηξης του πατριωτισμού, η άρνηση ορισμένων αξιωματικών να συνθηκολογήσουν, η πρόταση της επιλογής του ανταρτοπόλεμου, η συλλογή και απόκρυψη οπλισμού, η απόκρυψη και φυγάδευση Βρετανών αιχμαλώτων, η δράση των φοιτητών και οι εκδηλώσεις αυθόρμητης αντίστασης από τους Έλληνες, συμπάθειας προς τους συμμάχους και δολιοφθορών προς τον στρατό κατοχής. Το ντοκιμαντέρ διανθίζεται από τις μαρτυρίες των αγωνιστών-πρωταγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, τις πρωτότυπες συλλογές σπάνιων ή ανέκδοτων φωτογραφιών, τα κινηματογραφικά ντοκουμέντα, καθώς και από έγγραφο αρχειακό υλικό από τις γερμανικές Αρχές, που αποδεικνύει την Αντίσταση και από τη σκοπιά των κατακτητών.

Δείτε ολοκληρο το Χρονικό:

Ο σκηνοθέτης

Δύσκολο να βρει κανείς μια ελάχιστη βιογραφία στο διαδίκτυο για τον μεγάλο αυτόν σκηνοθέτη, στον οποίο οφείλουμε το χρονικό με τις μαρτυρίες των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, πέρα από τα άρθρα για την γνωστή αεροπειρατεία. Κάποιοι τον θυμόμαστε πάντα με το ημίπαλτο, το κασκόλ, τον ήρεμο λόγο και συνοδευόμενο από την όμορφη λεπτή ξανθή ρωσίδα σύζυγό του, τις μέρες του ΚΚΕ εσωτερικού στου Ζωγράφου…

Αντώνης Βογιάζος

Ο Αντώνης Βογιάζος γεννήθηκε το 1930 και πέθανε το 1992. Ήταν μέλος της ΕΠΟΝ από το 1944 και εμπνευστής της αεροπειρατείας του 1948. Σπούδασε σκηνοθεσία στη Σοβιετική Ένωση και όταν επαναπατρίστηκε μετά τη μεταπολίτευση δούλεψε στην τηλεόραση. Διακρίθηκε στην ΕΣΣΔ ως σκηνοθέτης του κινηματογράφου και μεταφραστής του έργου του Λένιν στα ελληνικά. Έγραψε επίσης και το σημαντικό βιβλίο «Σοσιαλισμός και κουλτούρα» Εκδόσεις Θεμέλιο, 1978
Ο αεροπειρατής κι ο Μέγερχολντ

Το αεροπλάνο που εκτελεί το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Αθήνα, μόλις έχει απογειωθεί. Ανάμεσα στους επιβάτες και έξι θεσσαλονικείς νέοι, που μόλις τέλειωσαν το σχολείο. Ενώ όλα βαίνουν καλώς στην πτήση, ξαφνικά ένας από αυτούς, δίνει το σήμα. Οι νεαροί, οπλισμένοι με σουγιάδες κι ένα σπασμένο μπουκάλι γκαζόζας, εφορμούν στο πιλοτήριο, θέτοντας υπό τον έλεγχό τους το αεροπλάνο. Είναι η πρώτη καταγεγραμμένη αεροπειρατεία και το ημερολόγιο δείχνει 18 Σεπτεμβρίου του 1948.

Εν μέσω εμφυλίου, με ανοιχτό το μέτωπο στον Γράμμο όπου αιμορραγούν τόσο ο τακτικός Ελληνικός Στρατός όσο και ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, οι νεαροί αεροπειρατές, μέλη της Οργάνωσης Κομουνιστικών Νεολαιών από το 1944 και της ΕΠΟΝ, θέλουν να συνταχθούν με τις λιγοστές πια δυνάμεις του ΔΣΕ. Οι κυβερνητικές δυνάμεις όμως έχουν αποκόψει τα περάσματα. Η παρέα βάζει μπροστά αυτό το τολμηρό και χωρίς προηγούμενο σχέδιο. Την ομάδα συναποτελούν, ο δεκαοχτάχρονος Αντώνης Βογιάζος, που είναι και ο άτυπος αρχηγός, και ακόμα οι Αλέξανδρος Κουφοδάκης , Δημήτριος Κουφοδάκης, Αχιλλέας Κελτιμίδης, Γιώργος Κέλας , και Σπύρος Χειλμιάδης. Ζητούν από τον πιλότο, να τους μεταφέρει στο Βελιγράδι. Τελικά, το αεροπλάνο προσγειώνεται 60 χιλιόμετρα έξω από τα Σκόπια. Οι νεαροί αεροπειρατές γίνονται δεκτοί από τις αρχές και προωθούνται στο μέτωπο του Γράμμου και τον ΔΣΕ. Το αεροπλάνο με τους υπόλοιπους επιβάτες, επιστρέφει στην Ελλάδα.

Η προπαγάνδα της εποχής, οργίασε για αυτήν την ανήκουστη πράξη των «εαμοβουλγάρων προδοτών». Οι νέοι καταδικάσθηκαν ερήμην σε θάνατο, ενώ σε περιπέτειες μεγάλες μπήκαν και οι οικογένειές τους, που προφανώς αγνοούσαν τα πάντα!

Ο Κώστας Κουτσομύτης, πολλά χρόνια μετά, το 1987 έκανε την ιστορία αυτή ταινία με τίτλο «Ο Κλοιός».
Σαράντα δύο χρόνια μετά την πρώτη αυτή αεροπειρατεία, δέχομαι ένα τηλεφώνημα από το «Θέατρο της Δευτέρας» της ΕΡΤ. Με ρώτησαν αν ήθελα να πρωταγωνιστήσω στην παραγωγή που ετοίμαζαν με τα «Εγκαίνια» του Γιάννη Χρυσούλη. Ήμουν επιλογή του σκηνοθέτη. Δέχτηκα αμέσως τιμώντας την επιλογή, την πένα του συγγραφέα, αλλά και γιατί δεν με καλούσαν και συχνά από το κρατικό κανάλι για συνεργασία. Περίμενα λοιπόν. Και περίμενα πολύ. Έμαθα, ότι τον ρόλο θα τον έκανε τελικά ένας άλλος ηθοποιός, με περισσότερες συνεργασίες με την εκπομπή. Το ξέχασα. Μετά από μήνες, χτυπάει το τηλέφωνο. Μια ευγενική και συνεσταλμένη φωνή στην άλλη άκρη μου συστήνεται: Αντώνης Βογιάζος.

Αλήθεια, τι έγιναν οι αεροπειρατές του ’48;

Ο Σπύρος Χελμειάδης, αγνοείται από το 1949. Οι υπόλοιποι, κατόρθωσαν να περάσουν στις χώρες του τέως υπαρκτού.

Ο Βογιάζος, γνώστης ήδη τριών γλωσσών, σπουδάζει σκηνοθεσία στην ΕΣΣΔ και γίνεται ο επίσημος μεταφραστής των έργων του Λένιν στα ελληνικά. Παράλληλα συνεργάζεται με την σοβιετική τηλεόραση, σκηνοθετώντας πολλές ταινίες γι’ αυτήν. Αυτός λοιπόν ο «αιμοσταγής» νέος, επέλεξε στον δρόμο προς την ελευθερία που είχε μπροστά του, να συναντήσει το θέατρο, τη λογοτεχνία, τις τέχνες. Και η «ανάπηρη ελευθερία» τον στέλνει ξανά πίσω στην Ελλάδα με τη μεταπολίτευση, να μεταφράσει, να σκηνοθετήσει και να ολοκληρώσει εκείνο το ημιτελές ταξίδι από τη Θεσσαλονίκη προς την Αθήνα.

Για την ελληνική τηλεόραση σκηνοθετεί θεατρικές παραστάσεις και σειρές. Η πιο γνωστή από αυτές, «Ο φωτογράφος του χωριού» γυρισμένη στη Βίνιανη του Παρνασσού. Σημαντική και η ιστορική σειρά του: «Το χρονικό της Εθνικής Αντίστασης».

Γνώστης του τρόπου λειτουργίας των δομών του πολιτισμού της ΕΣΣΔ μας παραδίδει μεταφράσεις κειμένων χρήσιμων και για τη θεωρία της αισθητικής, αλλά και από ιστορική πλευρά. Η κρατική και κομματική πολιτική του ΚΚΣΕ για θέματα τέχνης και πολιτισμού, παρουσιάζονται στο «Σοσιαλισμός και κουλτούρα» που περιλαμβάνει προβληματισμούς και ρεύματα στη μετεπαναστατική Ρωσία 1917 – 1923, ( Θεμέλιο 1979). Ανάμεσα στις πολλές μεταφράσεις του, ξεχωρίζουν τα «Κείμενα για το Θέατρο» του Βσέβολοντ Εμίλιεβιτς Μέγιερχολντ ( Ιθάκη 1982). Η σκηνοθετική δημιουργία αλλά και η προσωπικότητα αυτής της μέγιστης μορφής του διεθνούς θεάτρου, αποδίδονται με τη «μεσολάβηση» του Βογιάζου στη γλώσσα μας με τρόπο μοναδικό. Ο μεταφραστής είναι φανερό ότι αγαπάει τον Μέγιερχολντ και με ενθουσιασμό και λαχτάρα παρουσιάζει αποσπάσματα της θεωρητικής του εργασίας αλλά και της καλλιτεχνικής του πρακτικής.

Πίσω λοιπόν στο τηλεφώνημα. Στην άλλη άκρη της γραμμής υπήρχε εκείνος ο παλιός αεροπειρατής, που ρωτούσε : «Αν έχετε τώρα χρόνο να παίξετε, μιας και ο άλλος ηθοποιός είχε την ατυχία να σπάσει το πόδι του και αδυνατεί να συνεχίσει…». Του είχαν μεταφέρει πως αρνήθηκα γιατί δεν είχα χρόνο…

Πηγαίνοντας στην πρώτη πρόβα αναρωτιόμουν πώς θα είναι αυτός ο ταραξίας, ο τρομοκράτης, ο αιμοσταγής. Συνάντησα έναν άνδρα μετρίου αναστήματος, διοπτροφόρο, με ένα πρόσωπο ταλαιπωρημένο, πράο, και μια ματιά που απέπνεε καλοσύνη, γνώση της ζωής και απέραντη μεγαλοψυχία. Η βαθιά του καλλιέργεια, ήταν καλά κρυμμένη ώστε να σε εμπνέει χωρίς να σου επιβάλλεται. Η εμπειρία ζωής του γινόταν λεπτομέρεια για την υποκριτική του ηθοποιού, για τη σύλληψη του σκηνογράφου για την τρυφεράδα του πλάνου. Κάναμε μαζί τα «Εγκαίνια». Τον θυμάμαι με απέραντο θαυμασμό και ευγνωμοσύνη.

Ο Αντώνης Βογιάζος, ο αεροπειρατής που συνάντησε τον Μέγερχολντ, έφυγε βιαστικά, το 1992. Πέρασε από εδώ υπερασπίζοντας κάθε στιγμή τα πιστεύω και τα όνειρά του. Το πάθος για δημιουργία του νεολαίου του 1948 δεν τον εγκατέλειψε ποτέ…

Ο κλοιός

http://www.ert.gr/wp-content/uploads/2015/10/katoxi3-1-858x350_c.jpg

«Η μάχη της Κρήτης» από την ΕΡΤ2

Oι σχετικές με το τρίπτυχο Πόλεμος-Κατοχή-Αντίσταση ταινίες ξεπερνούν τις 50:
Νύχτα χωρίς ξημέρωμα (1941)
Ραγισμένες καρδιές (1945)
Καταδρομή (1946)
Αδούλωτοι σκλάβοι (1946)
Τα παιδιά της Αθήνας (1947)
Η Κρήτη στις φλόγες (1947)
Οχυρό 27 (1948)
Άννα Ροδίτη (1948)
Οι Γερμανοί ξανάρχονται… (1948)
Τελευταία αποστολή (1949)
Γερμανική περίπολος στην Κρήτη (1949)
Ματωμένα Χριστούγεννα (1951)
Άγγελος με χειροπέδες (1952)
Το ξυπόλυτο τάγμα (1954)
Μηδέν πέντε (1958)
Επιστροφή απ’ το μέτωπο (1959)
Το νησί των γενναίων (1959)
Ο ξένος της νύχτας (1960)
Στρατιώτες δίχως στολή (1960)
Η αυγή του θριάμβου (1960)
Αγάπη και θύελλα (1961)
Ψηλά τα χέρια Χίτλερ (1962)
Ουρανός (1962)
Μας κρύβουν τον ήλιο (1963)
Ο κατήφορος μιας ορφανής (1963)
Προδοσία (1964)
Το μπλόκο (1965)
Όταν σημάνουν οι καμπάνες (1965)
Εγκατάλειψη (1965)
Επιστροφή (1965)
Επιτάφιος για εχθρούς και φίλους (1965)
Επιχείρησις «Δούρειος ίππος» (1966)
Ήρωες (1966)
Ξεχασμένοι ήρωες (1966)
Με τη λάμψη στα μάτια (1966)
Ο 13ος (1967)
Ο προδότης (1967)
Κοντσέρτο για πολυβόλα (1967)
Ψωμί για ένα δραπέτη (1967)
Χαϊδάρι ώρα 3:30 αποδράσατε (1967)
Επί εσχάτη προδοσία (1968)
Γοργοπόταμος (1968)
Αποστολή θανάτου (1968)
Αφροδίτη (1968)
Ξυπόλητο τάγμα(1968)
Το κανόνι και τ’ αηδόνι (1968)
Το τελευταίο αντίο (1969)
Το κουρέλι της ζωής (1969)
ΟΧΙ (1969)
Αγάπησα έναν προδότη (1969)
Επίσημη αγαπημένη (1969)
Για την τιμή και για τον έρωτα (1969)
Η δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά (1969)
Δεν υπάρχουν λιποτάκτες (1970)
Αυτοί που μίλησαν με τον θάνατο (1970)
Εγώ ρεζίλεψα τον Χίτλερ (1970)
Ένας Γερμανός στα Καλάβρυτα (1970)
Ο προδότης πρέπει να πεθάνει (1970)
Ο δοσίλογος (1970)
Μεγάλες προσδοκίες (1970)
Μια γυναίκα στην αντίσταση (1970)
Υπολοχαγός Νατάσσα (1970)
Στη μάχη της Κρήτης (1970)
Η λιτανεία των ηρώων (1970)
Η Μεσόγειος φλέγεται (1970)
Ο τελευταίος αιχμάλωτος (1970)
Ο αετός των σκλαβωμένων (1970)
Η χαραυγή της νίκης (1971)
Το ολοκαύτωμα (1971)
Γράμμος (1971)
28η Οκτωβρίου ώρα 5:30 (1971)
Εσχάτη προδοσία (1971)
Ο δρόμος των ηρώων (1971)
Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση (1971)
Υποβρύχιον: Παπανικολής (1971)
Οι τελευταίοι του Ρούπελ (1971)
Το φρούριο των αθανάτων (1972)
Ο κύριος σταθμάρχης (1972)
Έρωτας και προδοσία (1972)
Αέρα αέρα αέρα (1972)
Αντάρτες των πόλεων (1972)
Ο αντιφασίστας (1972)
Οι γενναίοι πεθαίνουν δύο φορές (1973)
Οι πολεμισταί της ειρήνης (1973)
Ισιδώρα (1975)
Στα δίχτυα του τρόμου / Ο τρόμος (1975)
Επικίνδυνη νύχτα (1976)
Κατάσκοπος Νέλλη (1981)
Το κόκκινο τρένο (1982)
17 σφαίρες για έναν άγγελο (1980)
Το μεγάλο κανόνι (1981)

Πηγή

 

Επεξεργασία ηθοποιών


Επεξεργασία παρασκηνίου

Σχόλια
Loading...